لغوى ، ادبى ، فقهى و شرعى ، به ناچار بر شمار بسيارى از كتاب‌هاى خطى و چاپى ديگر تكيه كرديم و از آنها يارى جستيم . شيخ سليمان صنيع مدير « مكتبة الحرم المكّى » در تنظيم برخى يادداشت‌هاى مربوط به رجال حديث با ما همكارى كرد . شيخ محمّد نصيف از بزرگان و علماى جدّه نيز نسخهء خطّى ارزشمند خود از كتاب « إفادة الأنام بأخبار البلد الحرام » تأليف شيخ غازى را براى كمك به ويرايش كتاب ( شفاء الغرام ) و تحقيق در متن و اصلاح روايتى آن ، در اختيارمان قرار داد . ما براى مقابلهء اين دو نسخه خطّى « شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام » ؛ يعنى نسخه « ك » و نسخهء « م » با يكديگر و نيز به منظور مقايسهء سطر به سطر محتويات آنها با صدها كتاب چاپى و خطى ، تلاش و كوشش بسيار به عمل آورديم . در اصلاح متن اين نسخه‌ها ، از كتاب « منتخب شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام » چاپ 1880 م . اروپا نيز بهره گرفتيم . اين كتاب را به چهار نقشه آراستيم كه آقاى جلال جويلى از روزنامهء « الأهرام » با يارى گرفتن از نقشه‌هاى هفده‌گانهء ادارهء نقشه‌بردارى كه از حجاز و عربستان تهيّه كرده و نيز با استفاده از اطلس‌هاى فرنگى ونقشه‌هاى جديدى كه شركت آرامكو تهيّه كرده ، رسم كرده است . در اينجا از فرصت استفاده كرده از دست‌اندركاران ادارهء نقشه‌بردارى به خاطر چاپ نقشه و ارائه اين اسناد گرانقدر دربارهء عربستان ، سپاسگزارى مىكنيم . « 1 » در پايان هر « جلد » ، فهرست جامعى از باب‌هاى مطرح شده آورده‌ايم و در پايان كتاب نيز فهرست‌هاى كاملى از نام‌ها و جاىها ، پيوست كرده‌ايم . « 2 » تدارك همه‌جانبه و تلاش و كوشش پيگير براى ارائهء مراتب علمى و شايستگى اين اثر ، از جمله دلايل تأخير در انتشار كتاب بوده است ؛ به ويژه آنكه ( همچنانكه اشاره شد )

--> ( 1 ) - متأسّفانه در هيچ‌يك از دو جلد چاپى اين اثر ، نقشه‌اى ديده نشد ، « مترجم » . ( 2 ) اين وعده نيز تحقّق پيدا نكرده و اثرى از فهرست جامع و فهرست اعلام در متن اصلى اين دو جلد چاپى ، يافت نشد ، « مترجم » .